നാനാ പടേക്കർ: രാഷ്ട്രസ്നേഹിയായ നായകൻ

കാർഗിൽ പർവ്വതനിരകൾ തീ തുപ്പുന്ന വാർത്തകൾ പുറത്തുവരുന്ന ദിവസങ്ങളിലൊന്നിൽ, വെള്ളിത്തിരയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ തിളക്കമഴിച്ചുവെച്ച് നാനാ പടേക്കർ ഒരു വഴി തേടിയിറങ്ങി. അത് ഇന്നൊക്കെ സാധാരണ കാണാറുള്ള കയ്യടികൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള പിആർ സ്റ്റണ്ട് ആയിരുന്നില്ല. മറിച്ച് തന്റെ മാതൃഭൂമിയോടുള്ള ആന്തരികമായ കടമ നിർവ്വഹിക്കാൻ ഒരു മകൻ തീരുമാനിച്ചതായിരുന്നു ആ യാത്ര. അന്നത്തെ പ്രതിരോധ മന്ത്രി ജോർജ്ജ് ഫെർണാണ്ടസിനെ സമീപിച്ച അദ്ദേഹം, തനിക്ക് സൈന്യത്തോടൊപ്പം ചേരണമെന്ന ആഗ്രഹം പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഒരു സാധാരണക്കാരന് യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് പെട്ടെന്ന് കടന്നുചെല്ലാനാകില്ലെന്ന് മന്ത്രി ഓർമ്മിപ്പിച്ചപ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്നെ ഇങ്ങനെ പരിചയപ്പെടുത്തി.

​”ഞാൻ ഒരു അഭിനേതാവ് മാത്രമല്ല, കമാൻഡോ പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കിയവനാണ്. ദേശീയതലത്തിൽ റൈഫിൾ ഷൂട്ടിംഗിൽ വെങ്കല മെഡൽ നേടിയ പരിചയസമ്പത്തും എനിക്കുണ്ട്.”

​1991ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘പ്രഹാർ: ദി ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്’ എന്ന സിനിമ സംവിധാനം ചെയ്യുകയും, അതിൽ മേജർ പ്രതാപ് ചൗഹാൻ എന്ന ആർമി കമാൻഡോയെ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിന് വേണ്ടിയാണ് അദ്ദേഹം ഈ കഠിന പരിശീലനത്തിലേക്ക് കടന്നത്. സിനിമയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി യഥാർത്ഥ കമാൻഡോ രീതികൾ അഭ്യസിക്കാൻ ഏകദേശം 3 വർഷത്തോളം മറാത്ത ലൈറ്റ് ഇൻഫൻട്രിക്കൊപ്പം അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചു. തുടർന്ന് ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിൽ ക്യാപ്റ്റൻ പദവി നൽകി രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ ആദരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായാണ് അദ്ദേഹം ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിലും റൈഫിൾ ഷൂട്ടിംഗിലും നിപുണത നേടിയത്.

​ആ നിശ്ചയദാർഢ്യത്തിനു മുന്നിൽ നിയമത്തിന്റെ വാതിലുകൾ തുറക്കപ്പെട്ടു. അന്നുതന്നെ അദ്ദേഹം യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ദ്രാസ്, ലേ, കുപ്‌വാര, ബാരാമുള്ള, സോപോർ തുടങ്ങി ചോരയും മഞ്ഞും കലർന്ന കഠിനപാതകളിൽ 60 ദിവസത്തോളം അദ്ദേഹം ഭടന്മാർക്കൊപ്പം കഴിഞ്ഞു. സേനയുടെ ഏറ്റവും സാഹസികമായ ക്വിക്ക് റിയാക്ഷൻ ടീമിലെ (QRT) അംഗമായാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചത്.

​യുദ്ധക്കളത്തിലെ ജീവിതം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരത്തിൽ കടുത്ത ആഘാതങ്ങളേൽപ്പിച്ചു. തൂക്കം 76 കിലോഗ്രാമിൽ നിന്ന് 56 ആയി കുറഞ്ഞു. കഠിനമായ കാലാവസ്ഥയും പോരാട്ടവും കാരണം ശരീരം തളർന്നു. എന്നാൽ, ആ 60 ദിവസങ്ങളിൽ അവിടെ എന്താണ് സംഭവിച്ചതെന്ന ചോദ്യത്തിന് മുന്നിൽ ജീവിതത്തിലുടനീളം അദ്ദേഹം പക്വമായ നിശ്ശബ്ദത പാലിച്ചു. “അതിനെക്കുറിച്ച് ഇപ്പോൾ എന്നോട് ചോദിക്കരുത്” എന്നൊറ്റ വാക്കിൽ അദ്ദേഹം ആ അധ്യായം അടയ്ക്കുന്നു.

വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ ആ ചോദ്യം ഉയർന്നുവന്നപ്പോൾ മാത്രം, തികച്ചും വിനയത്തോടെ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:
​”ഇതൊന്നും വീമ്പുപറയാനുള്ളതല്ല. എന്റെ രാജ്യത്തിനുവേണ്ടി ഇത്രയെങ്കിലും ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞല്ലോ എന്ന ആത്മസംതൃപ്തി മാത്രം എനിക്കുണ്ട്.”

​താൻ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരനാകാൻ യോഗ്യനല്ലെന്നും, മനസ്സിലുള്ള കാര്യങ്ങൾ വെട്ടിത്തുറന്നുപറയുന്ന സ്വഭാവമുള്ളതിനാൽ ഏതെങ്കിലും പാർട്ടിയിൽ ചേർന്നാൽ ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ പുറത്താക്കപ്പെടുമെന്നും അദ്ദേഹം തമാശയായി പറയാറുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ജനപക്ഷത്തുനിന്നുകൊണ്ട് നിർഭയനായി അദ്ദേഹം സർക്കാരുകളെ വിമർശിച്ചു. കർഷകരുടെ പ്രശ്നങ്ങളിൽ നിരന്തരം ശബ്ദമുയർത്തുന്ന വ്യക്തിയെന്ന നിലയിൽ ‘നാം ഫൗണ്ടേഷൻ’ എന്ന സംഘടന വഴി അദ്ദേഹം കർഷകർക്കായി നിരന്തരം പ്രവർത്തിച്ചു. 2024ലെ കർഷക സമരത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലും അദ്ദേഹം സർക്കാരിനെതിരെ രൂക്ഷമായി സംസാരിച്ചിരുന്നു.​അതേസമയം, 2016ൽ കേന്ദ്ര സർക്കാർ നോട്ടുനിരോധനം നടപ്പിലാക്കിയപ്പോൾ, അതിനെ കള്ളപ്പണത്തിനും ഭീകരവാദത്തിനുമെതിരെയുള്ള ശക്തമായ നടപടിയായി കണ്ട് അദ്ദേഹം പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.

​ജീവിതത്തിന്റെ വറുതികളോട് പൊരുതി ജയിച്ച് ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ എക്കാലത്തെയും കരുത്തുറ്റ അഭിനേതാക്കളിലൊരാളായി മാറിയ നാനാ പടേക്കറുടെ ജീവിതയാത്ര, ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ തീച്ചൂളയിൽ വെന്തുരുകുമ്പോഴും ഉള്ളിലെ കലയോടും ആത്മാഭിമാനത്തോടും വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്തിട്ടില്ലാത്ത ഒന്നാണ്. പതിമൂന്ന് വയസ്സ് മാത്രം പ്രായമുള്ളപ്പോൾ, കുടുംബത്തിന്റെ കടുത്ത സാമ്പത്തിക ബാധ്യതകൾ കാരണം സിനിമാ പോസ്റ്ററുകൾ ചുവരുകളിൽ പതിച്ചും ചെറുകിട ജോലികൾ ചെയ്തുമാണ് അദ്ദേഹം പൊരുതിത്തുടങ്ങിയത്.

​യൗവനത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മാസത്തിൽ കേവലം 35 രൂപ മാത്രം വരുമാനമുണ്ടായിരുന്ന ഒരു കാലഘട്ടം അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. ദിവസം ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച് വിശപ്പടക്കേണ്ടി വന്ന അത്രയും കഠിനമായ വറുതിയുടെ നാളുകൾ… എന്നാൽ ഈ കഷ്ടപ്പാടുകൾക്കിടയിലും നാടകത്തോടും അഭിനയത്തോടുമുള്ള പ്രണയം അദ്ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചില്ല.

​തന്റെ ഇരുപത്തിയേഴാം വയസ്സിൽ മുസാഫിർ അലി സംവിധാനം ചെയ്ത ‘ഗമൻ’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഒരു നെഗറ്റീവ് കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം സിനിമാലോകത്തേക്ക് കാൽവെക്കുന്നത്. ചെറിയ വേഷമായിരുന്നെങ്കിലും അതിലൂടെ അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. 1986-ൽ എൻ. ചന്ദ്ര സംവിധാനം ചെയ്ത ‘അങ്കുഷ്’ എന്ന ചിത്രം കരിയറിലെ വലിയ വഴിത്തിരിവായി മാറി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തനിമയുള്ള ഭാവപ്രകടനങ്ങളും ശബ്ദഗാംഭീര്യവും ഇന്ത്യൻ പ്രേക്ഷകർ ഏറ്റെടുത്തു.

​1989-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘പരിന്ദ’യിലെ അധോലോക തലവൻ അണ്ണാ സേത്തിന്റെ വിഭ്രാന്തികളും, 1994-ൽ ഇറങ്ങിയ ‘ക്രാന്തിവീറി’ൽ അഴിമതിക്കും വർഗീയതയ്ക്കുമെതിരെ ശബ്ദമുയർത്തുന്ന പ്രതാപ് നാരായൺ തിലക് എന്ന രോഷാകുലനായ യുവാവും, 1996-ലെ ‘അഗ്നിസാക്ഷി’യിലെ സംശയരോഗിയായ ഭർത്താവും പ്രേക്ഷകർക്ക് ഒരിക്കലും മറക്കാനാകാത്ത കഥാപാത്രങ്ങളാണ്. ഇന്ത്യൻ സിനിമയ്ക്ക് നൽകിയ അതുല്യ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് മൂന്ന് തവണ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം നൽകി രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.

​തന്റെ സിനിമാജീവിതത്തിന്റെ പീക്കിൽ നിൽക്കുമ്പോഴാണ് 1999-ൽ അദ്ദേഹം കാർഗിൽ യുദ്ധമുഖത്തേയ്ക്ക് പോകുന്നത്. ആർഭാടങ്ങളുടെ ലോകത്ത് ജീവിക്കുമ്പോഴും, ഉള്ളിൽ ജ്വലിക്കുന്ന ആത്മവീര്യവും ദേശസ്‌നേഹവും പ്രവൃത്തിയിലൂടെ തെളിയിച്ച ആ പോരാളിയെ നാം എങ്ങനെ മറക്കാനാണ്!