സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ തകർച്ചയും ഒരു ജനതയുടെ വിമോചന തൃഷ്ണയും പരസ്പരമേറ്റുമുട്ടിയ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രക്ഷുബ്ധമായ കാലഘട്ടമായിരുന്നു 1939 മുതൽ 1945 വരെയുള്ള വർഷങ്ങൾ. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ ഇടിമിന്നലുകൾ ലോകമെമ്പാടും ഭീതി വിതച്ചപ്പോൾ, ഭാരതീയ സ്വാതന്ത്ര്യസമര പ്രസ്ഥാനം ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ അനിവാര്യതയുടെ പടിവാതിൽക്കലായിരുന്നു. ബ്രിട്ടന്റെ അധഃപതനം ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള സുവർണ്ണാവസരമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞവരും, യുദ്ധകാലത്ത് ബ്രിട്ടനോട് അനുഭാവം പുലർത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചവരും തമ്മിലുള്ള ആശയപരമായ പോരാട്ടത്തിന്റെ കൂടി ചരിത്രം അതിനുള്ളിലുണ്ട്.

നേതാജി സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ് തന്റെ പ്രശസ്തമായ ചരിത്രഗ്രന്ഥമായ ‘ദി ഇന്ത്യൻ സ്ട്രഗിൾ’ എന്ന പുസ്തകത്തിലെ 22-ാം അദ്ധ്യായത്തിൽ 1939 സെപ്റ്റംബർ മുതൽ 1942 ഓഗസ്റ്റ് വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിലെ ഈ സംഭവവികാസങ്ങളെയും വിവിധ നേതാക്കളുടെ യഥാർത്ഥ നിലപാടുകളെയും കൃത്യമായി ഓർത്തെടുക്കുന്നുണ്ട്

ഫോർവേഡ് ബ്ലോക്കിന്റെ ആവിർഭാവവും പുതിയ ദിശാബോധവും

1939 മേയ് മാസത്തിൽ സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ് ഫോർവേഡ് ബ്ലോക്കിന് രൂപം നൽകിയതോടെയാണ് ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ പുതിയൊരു അധ്യായം കുറിക്കപ്പെടുന്നത്. ബ്രിട്ടന്റെ പ്രതിസന്ധിയെ ഭാരതത്തിന്റെ നേട്ടമാക്കി മാറ്റണമെന്ന വിപ്ലവാത്മക നിലപാടാണ് ഫോർവേഡ് ബ്ലോക്ക് ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചത്.

1939 സെപ്റ്റംബർ 3-ന് മദ്രാസിലെ കടൽത്തീരത്ത് ഭീമമായ ഒരു പൊതുയോഗത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യവേയാണ് ബ്രിട്ടൻ ജർമ്മനിക്കെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ച വിവരം നേതാജി അറിയുന്നത്. അതേ ദിവസം തന്നെ വൈസ്രോയി ഇന്ത്യയെ ജനങ്ങളുടെ സമ്മതമില്ലാതെ യുദ്ധ പങ്കാളിയായി (belligerent nation) പ്രഖ്യാപിച്ചു. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു വേണ്ടി പതിറ്റാണ്ടുകളായി പോരാടിയ ഒരു ജനതയോടുള്ള പര പരസ്യമായ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു ഇത്.

ബ്രിട്ടന്റെ ഈ നിലപാടിനെതിരെ ഫോർവേഡ് ബ്ലോക്ക് രാജ്യമൊട്ടാകെ ശക്തമായ എതിർപ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു. പത്ത് മാസത്തിനുള്ളിൽ ആയിരത്തോളം പൊതുയോഗങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ട് നേതാജി നടത്തിയ പ്രസംഗപര്യടനം ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ വൻ ആവേശമാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്. ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ പൂർണ്ണമായ തകർച്ചയിലൂടെ മാത്രമേ ഭാരതത്തിന് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടാനാകൂ എന്ന് അദ്ദേഹം പരസ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.

കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വത്തിന്റെ നിലപാടുകൾ: നേതാജിയുടെ നിരീക്ഷണത്തിൽ

യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വത്തിൽ പ്രകടമായ പരോക്ഷ നിലപാടുകളെ നേതാജി ശക്തമായ ഭാഷയിലാണ് തന്റെ ‘ദി ഇന്ത്യൻ സ്ട്രഗിൾ’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ വിമർശിക്കുന്നത്.

1. ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിന്റെ നിലപാട്:

1927 മുതൽ കോൺഗ്രസിന്റെ എല്ലാ യുദ്ധവിരുദ്ധ പ്രമേയങ്ങളിലും സജീവമായിരുന്ന നെഹ്റു, യുദ്ധകാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് ഗവൺമെന്റിനെ വിഷമത്തിലാക്കുന്നത് തടയാൻ ശ്രമിച്ചത് നേതാജിയെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. 1940 മേയ് 20-ന് നെഹ്റു നടത്തിയ പ്രസ്താവന ചൂണ്ടിക്കാട്ടി നേതാജി എഴുതുന്നു:

“ഗാന്ധിയുടെ നിലപാടിനേക്കാൾ അത്ഭുതകരമായിരുന്നു നെഹ്റുവിന്റെ നിലപാട്… 1940 മേയ് 20-ന് പണ്ഡിറ്റ് നെഹ്റു ഞെട്ടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രസ്താവന നടത്തി: ‘ബ്രിട്ടൻ ജീവന്മരണ പോരാട്ടത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ സമയത്ത് ഒരു സിവിൽ നിയമലംഘന സമരം ആരംഭിക്കുന്നത് ഇന്ത്യയുടെ മാനത്തിന് നിരക്കാത്ത പ്രവൃത്തിയായിരിക്കും’ എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.”

അതുപോലെ, ക്രിപ്സ് മിഷന്റെ പരാജയത്തിനു ശേഷവും ബ്രിട്ടനെ പിന്തുണയ്ക്കണം എന്ന് വാദിച്ച നെഹ്റുവിന്റെ നിലപാടിനെക്കുറിച്ച് നേതാജി കുറിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്:

“ബ്രിട്ടനുമായി ഒരു ഒത്തുതീർപ്പ് ഇല്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിലും, ഫാസിസത്തിനെതിരെ ഇന്ത്യ ബ്രിട്ടനോടൊപ്പം ചേർന്ന് പോരാടണമെന്ന് പണ്ഡിറ്റ് നെഹ്റു പ്രചാരണം ആരംഭിച്ചു. ഗാന്ധിജി നെഹ്റുവിനെപ്പോലെ ഒരു ആശയപരമായ വാശിക്കാരനല്ലെന്നും മറിച്ച് നെഹ്റുവിനേക്കാൾ യാഥാർത്ഥ്യബോധമുള്ള വ്യക്തിയാണെന്നും ഈ സംഭവങ്ങൾ കാണിച്ചുതന്നു.”

2. മഹാത്മാഗാന്ധിയുമായുള്ള വിടവാങ്ങൽ കൂടിക്കാഴ്ച (1940 ജൂൺ):

1940 ജൂണിൽ, അറസ്റ്റിലാകുന്നതിന് ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്ക് മുൻപ് നേതാജി ഗാന്ധിജിയെ നേരിൽ കണ്ട് സമരം ആരംഭിക്കാൻ അഭ്യർത്ഥിച്ചു. ഫ്രാൻസ് തകരുകയും ഇംഗ്ലണ്ട് ഭീതിയിലാവുകയും ചെയ്ത ആ ഘട്ടത്തിൽ ഗാന്ധിജി നൽകിയ മറുപടിയെക്കുറിച്ച് നേതാജി സ്മരിക്കുന്നു:

“മുന്നോട്ട് വന്ന് നിഷ്ക്രിയ പ്രതിരോധ സമരം ആരംഭിക്കണമെന്ന് ഞാൻ മഹാത്മാജിയോട് ആവേശത്തോടെ അഭ്യർത്ഥിച്ചു… എന്നാൽ മഹാത്മാജി ഇപ്പോഴും വ്യക്തമായ ഉറപ്പൊന്നും നൽകാതെ തുടരുകയും, തന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ രാജ്യം ഒരു പോരാട്ടത്തിന് സജ്ജമായിട്ടില്ലെന്നും അത് വേഗത്തിലാക്കാനുള്ള ഏതൊരു ശ്രമവും ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഗുണത്തേക്കാളേറെ ദോഷം ചെയ്യുമെന്നും ആവർത്തിച്ചു.”

എന്നാൽ സംഭാഷണത്തിന്റെ ഒടുവിൽ ഗാന്ധിജി നേതാജിയോട് പറഞ്ഞ പ്രശസ്തമായ വാക്കുകൾ അദ്ദേഹം കുറിച്ചിടുന്നു:

“നീണ്ടതും ഊഷ്മളവുമായ സംഭാഷണത്തിനൊടുവിൽ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ഇന്ത്യയ്ക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയെടുക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ (നേതാജിയുടെ) ശ്രമങ്ങൾ വിജയിക്കുകയാണെങ്കിൽ—അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ അഭിനന്ദന സന്ദേശം തന്റേതായിരിക്കും.“

ഇന്ന് അവകാശവാദങ്ങൾ ഉന്നയിക്കുന്നവരുടെ അക്കാലത്തെ യഥാർത്ഥ മുഖം

ഇന്ന് ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ പ്രസ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ച് വാചാലരാകുകയും അതിന്റെ ക്രെഡിറ്റുകൾ അവകാശപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന പല രാഷ്ട്രീയ ധാരകളുടെയും സംഘടനകളുടെയും അന്നത്തെ നിലപാടുകൾ എത്രത്തോളം നിഷേധാത്മകമായിരുന്നുവെന്ന് നേതാജി അസന്ദിഗ്ദ്ധമായി തുറന്നുകാട്ടുന്നുണ്ട്:

1. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളുടെ വഴിത്തിരിവും ഇരട്ടത്താപ്പും:

ഇന്ത്യയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ യുദ്ധകാലത്തെ നിലപാടുമാറ്റത്തെ നേതാജി നിശിതമായി വിമർശിച്ചിരുന്നു. യുദ്ധത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ബ്രിട്ടനെ എതിർത്തു “സാമ്രാജ്യത്വ യുദ്ധം” എന്ന് വിളിച്ച കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകൾ, സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ സഖ്യകക്ഷികളുടെ ഭാഗമായതോടെ ബ്രിട്ടന് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചു.  അതിനെ “ജനകീയ യുദ്ധം” അഥവാ Peoples’ War എന്ന് മാറ്റിവിളിച്ചു.
വോട്ടെടുപ്പ് വേളയിൽ ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ പ്രമേയത്തെപ്പോലും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകൾ എതിർത്തു എന്ന് നേതാജി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു:

“ഓഗസ്റ്റ് 8-ന്, അഖിലേന്ത്യാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി വൻ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ വർക്കിംഗ് കമ്മിറ്റിയുടെ ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ പ്രമേയം അംഗീകരിച്ചു. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളും രാജഗോപാലാചാരിയുടെ ഏതാനും അനുയായികളും അടങ്ങുന്ന തികച്ചും നിസ്സാരമായ ഒരു ന്യൂനപക്ഷം മാത്രമാണ് ഇതിനെതിരെ വോട്ട് ചെയ്തത്.“

ബ്രിട്ടീഷ് താല്പര്യങ്ങൾക്ക് നിന്നു കൊടുത്ത മുൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളെക്കുറിച്ച് നേതാജി എഴുതുന്നു:

“ബ്രിട്ടന് വിറ്റുതുലയാൻ തയ്യാറായ മുൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ് എം. എൻ. റോയിയെപ്പോലുള്ള ഏജന്റുമാരെയും ഗവൺമെന്റ് പൂർണ്ണമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തി.”

2. പാകിസ്താൻ സ്വപ്നവുമായി ബ്രിട്ടനെ സഹായിച്ച മുസ്‌ലിം ലീഗ്:

ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ സമരത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുകയും ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം തുടരുന്നത് തങ്ങളുടെ താത്പര്യങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമാണെന്ന് കരുതുകയും ചെയ്ത മുഹമ്മദാലി ജിന്നയുമായി നേതാജി സംസാരിച്ചെങ്കിലും ഫലമുണ്ടായില്ല:

“മിസ്റ്റർ ജിന്ന അന്ന് ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ സഹായത്തോടെ ഇന്ത്യയെ വിഭജിച്ച് പാകിസ്താൻ എന്ന തന്റെ പദ്ധതി എങ്ങനെ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കാം എന്ന് മാത്രമാണ് ചിന്തിച്ചിരുന്നത്. ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് വേണ്ടി കോൺഗ്രസുമായി ചേർന്ന് ഒരു സംയുക്ത പോരാട്ടം നടത്തുക എന്ന ആശയം അദ്ദേഹത്തിന് തീരെ താല്പര്യമുള്ളതായിരുന്നില്ല; അത്തരമൊരു സംയുക്ത പോരാട്ടം നടക്കുകയാണെങ്കിൽ സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി മിസ്റ്റർ ജിന്നയായിരിക്കുമെന്ന് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നിട്ടുപോലും.“

3. ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിലേക്ക് ആളെയെടുത്ത ഹിന്ദു മഹാസഭ:

രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധ കാലത്ത് (1939–1945) വി. ഡി. സവർക്കറും ഹിന്ദു മഹാസഭയും ഹിന്ദു യുവാക്കളോട് ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ചേരാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്തു. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തോടെ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് അധികകാലം ഇന്ത്യയിൽ തുടരാനാകില്ലെന്ന് സവർക്കർ കണക്കുകൂട്ടി. ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഒഴിയുമ്പോൾ രാജ്യം വിദേശ അക്രമങ്ങളിൽ നിന്നോ ആഭ്യന്തര പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ നിന്നോ സ്വയം രക്ഷനേടണമെങ്കിൽ പരിശീലനം സിദ്ധിച്ച ഒരു വലിയ സൈന്യം ഇന്ത്യയ്ക്ക് ആവശ്യമായി വരും. അതിനാൽ, യുദ്ധകാലത്ത് ബ്രിട്ടന്റെ ചെലവിൽ തന്നെ ഭാരതീയ യുവാക്കൾക്ക് മികച്ച സൈനിക പരിശീലനം എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാക്കാനുള്ള ഒരവസരമായി ഇതിനെ അദ്ദേഹം കണ്ടു.

കേവലം അഹിംസാത്മക പ്രക്ഷോഭങ്ങളിലൂടെ മാത്രം സ്വാതന്ത്ര്യം നേടാനാകില്ലെന്നും, ഭാവിയിൽ ഒരു സായുധ പോരാട്ടത്തിന് രാജ്യം സജ്ജമാകണമെങ്കിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഹിന്ദു യുവാക്കൾ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ചേർന്ന് പരിശീലനം നേടണമെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. “ഹിന്ദുക്കളെ സൈനികവത്കരിക്കുക, രാഷ്ട്രീയത്തെ ഹിന്ദുത്വവത്കരിക്കുക” (Militarize Hindus, Hinduize Politics) എന്നതായിരുന്നു സവർക്കർ മുന്നോട്ടു വച്ച പ്രധാന മുദ്രാവാക്യം.

ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ മുൻപ് തന്നെ മുസ്ലീം ജനവിഭാഗങ്ങൾക്ക് വലിയ പങ്കാളിത്തമുണ്ടായിരുന്നു. യുദ്ധകാലത്ത് കൂടുതൽ മുസ്ലീങ്ങൾ സൈന്യത്തിൽ ചേർന്നാൽ, ഭാവിയിൽ രാജ്യം സ്വതന്ത്രമാകുമ്പോഴോ അല്ലെങ്കിൽ രാഷ്ട്രീയമായ അധികാര തർക്കങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോഴോ സൈനിക ബലം അവരുടെ കൈകളിലാകുമെന്ന് സവർക്കർ ഭയന്നു. സൈന്യത്തിൽ ഹിന്ദുക്കളുടെ ഭൂരിപക്ഷം ഉറപ്പാക്കുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ ഇന്ത്യയുടെ സുരക്ഷയും താല്പര്യങ്ങളും സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയൂ എന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു.

എന്നാൽ സവർക്കറുടെ ഈ നിലപാടിനെ നേതാജി രൂക്ഷമായി വിമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. സവർക്കർ ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭത്തിൽ നേരിട്ട് പങ്കുചേരുന്നതിന് പകരം സൈനിക പരിശീലനം എന്ന കേവല താല്പര്യം മാത്രമാണുള്ളത് എന്നു നേതാജി വിലയിരുത്തി.

“മിസ്റ്റർ സവർക്കർ അന്താരാഷ്ട്ര സാഹചര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് തീർത്തും അജ്ഞനാണെന്ന് തോന്നിച്ചു; ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിൽ ചേരുന്നതിലൂടെ ഹിന്ദുക്കൾക്ക് എങ്ങനെ സൈനിക പരിശീലനം നേടാം എന്ന് മാത്രമാണ് അദ്ദേഹം ചിന്തിച്ചിരുന്നത്. ഈ അഭിമുഖങ്ങളിൽ നിന്ന്, മുസ്‌ലിം ലീഗിൽ നിന്നോ ഹിന്ദു മഹാസഭയിൽ നിന്നോ യാതൊന്നും പ്രതീക്ഷിക്കാനില്ലെന്ന നിഗമനത്തിലേക്ക് ഗ്രന്ഥകർത്താവ് എത്തിച്ചേർന്നു.”

‘ഗ്രേറ്റ് എസ്കേപ്പ്’ – ചരിത്രത്തെ മാറ്റിമറിച്ച സാഹസികത

1940 ജൂലൈയിൽ വിചാരണ കൂടാതെ തടങ്കലിലാക്കപ്പെട്ട നേതാജി, ജയിലിൽ വെച്ച് ആമരണ നിരാഹാര സമരം പ്രഖ്യാപിച്ചതിനെ തുടർന്ന് അധികാരികൾ പരിഭ്രാന്തരാവുകയും അദ്ദേഹത്തെ വീട്ടിൽ വീട്ടുതടങ്കലിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ജയിലിൽ നിഷ്ക്രിയനായി കഴിയുന്നത് രാഷ്ട്രീയ അബദ്ധമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം 1941 ജനുവരി അവസാനം, ബ്രിട്ടീഷ് രഹസ്യ പോലീസിന്റെ സദാസമയമുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങളെ വെട്ടിച്ച് സാഹസികമായി അതിർത്തി കടന്നു. ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി അന്താരാഷ്ട്ര മുന്നണി രൂപീകരിക്കാൻ അദ്ദേഹം വിദേശത്തേക്ക് യാത്രയായി.

ക്രിപ്സ് മിഷന്റെ പരാജയവും ‘ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ’ പ്രസ്ഥാനവും

1942 ഫെബ്രുവരിയിൽ സിംഗപ്പൂർ ജപ്പാന്റെ കൈകളിൽ വീണതോടെ ബ്രിട്ടന്റെ ആത്മവിശ്വാസം തകർന്നു. തുടർന്ന് സർ സ്റ്റാഫോർഡ് ക്രിപ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ അനുരഞ്ജന ചർച്ചകൾ നടന്നുവെങ്കിലും, യുദ്ധശേഷമുള്ള ഡൊമിനിയൻ പദവി വാഗ്ദാനം മാത്രമായിരുന്നതിനാൽ കോൺഗ്രസ് അത് തള്ളി.

ക്രിപ്സ് ദൗത്യത്തിന്റെ പരാജയത്തോടെ, ബ്രിട്ടനുമായി ഇനി യാതൊരു ഒത്തുതീർപ്പും സാധ്യമല്ലെന്ന യാഥാർത്ഥ്യം കോൺഗ്രസും തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഇതിന്റെ ഫലമായി 1942 ജൂലൈ 14-ന് വാർധയിൽ വെച്ച് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ “ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ” പ്രമേയം പാസാക്കപ്പെട്ടു.

ഈ സംഭവവികാസത്തെ നേതാജി വിലയിരുത്തുന്നത് താഴെ പറയുന്ന രീതിയിലാണ്:

“ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ തകർച്ചയാണ് ഇന്ത്യയുടെ എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങൾക്കുമുള്ള പരിഹാരത്തിന്റെ പ്രധാന നിബന്ധന (sine qua non) എന്നും, ഈ ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കാൻ ഇന്ത്യൻ ജനത പോരാടേണ്ടിവരുമെന്നും ഗ്രന്ഥകർത്താവ് എപ്പോഴും ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച നിലപാടിനോട് ഇത് കോൺഗ്രസിനെ അടിസ്ഥാനപരമായി അടുപ്പിച്ചു… കോൺഗ്രസ് ‘ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ’ പ്രമേയം പാസാക്കിയത് ക്രിപ്സ് ചർച്ചകൾ കാരണം മലിനമായ രാജ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ അന്തരീക്ഷത്തെ ശുദ്ധീകരിച്ചു.”

1942 ഓഗസ്റ്റ് 8-ന് ബോംബെയിൽ അഖിലേന്ത്യാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി ഈ പ്രമേയത്തിന് അന്തിമ അംഗീകാരം നൽകുകയും, മഹാത്മാഗാന്ധി “Do or Die; പ്രവർത്തിക്കുക അല്ലെങ്കിൽ മരിക്കുക” എന്ന ചരിത്രപരമായ ആഹ്വാനം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഓഗസ്റ്റ് 9 അതിരാവിലെ തന്നെ ഗാന്ധിജി ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രമുഖ നേതാക്കളെ മുഴുവൻ ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ അറസ്റ്റ് ചെയ്തതോടെ പ്രസ്ഥാനം പെട്ടെന്ന് ‘നേതൃത്വമില്ലാത്ത ഒന്നായി’ മാറി. എങ്കിലും ‘പ്രവർത്തിക്കുക അല്ലെങ്കിൽ മരിക്കുക’ എന്ന ആഹ്വാനം ഏറ്റെടുത്ത് രണ്ടാം നിര നേതാക്കളുടെയും യുവാക്കളുടെയും നേതൃത്വത്തിൽ സമരം അണ്ടർഗ്രൗണ്ടിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രസ്ഥാനമായി പടർന്നു. റെയിൽവേ ലൈനുകൾ തകർക്കുക, ടെലഗ്രാഫ് കമ്പികൾ മുറിക്കുക, പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകൾ ആക്രമിക്കുക തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിലേക്ക് കാര്യങ്ങൾ നീങ്ങി. മറ്റു പലയിടത്തും സമാന്തര സർക്കാരുകൾ സ്ഥാപിച്ചും ജനങ്ങൾ പ്രതിഷേധിച്ചെങ്കിലും 1943 ആയപ്പോഴേക്കും ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ സമരം അതിന്റെ പരസ്യമായ വീര്യത്തിൽ നിന്ന് തണുത്തുപോയി. മാസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ഭീകരമായ അടിച്ചമർത്തലുകളിലൂടെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടം ഈ സമരത്തിന്റെ പരസ്യമായ വീര്യത്തെ ശമിപ്പിച്ചു.

വാൽക്കഷ്ണം

നിങ്ങൾ തികച്ചും വിജ്ഞാനപ്രദവും ശക്തവുമായ ഒരു ‘വാൽക്കഷ്ണം’ (Postscript) തന്നെയാണ് തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്നത്!

ലേഖനത്തിന്റെ ഉപസംഹാരമായി വായിക്കുമ്പോൾ ആശയം കൂടുതൽ വ്യക്തമാകാനും, വായിച്ചു നിർത്തുമ്പോൾ വായനക്കാരനിൽ വലിയൊരു ആഘാതം (impact) സൃഷ്ടിക്കാനും പാകത്തിന്, ഭാഷയിൽ ചെറിയ ചില മിനുക്കുപണികൾ മാത്രം വരുത്തി മാറ്റി എഴുതിയ രൂപം താഴെ നൽകുന്നു:

വാൽക്കഷ്ണം

1939-ൽ ഫോർവേഡ് ബ്ലോക്ക് മുന്നോട്ടുവെച്ച വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ പോരാട്ട വീര്യത്തിലേക്ക് 1942-ൽ കോൺഗ്രസിനും ഒടുവിൽ എത്തിച്ചേരേണ്ടി വന്നു എന്നതാണ് ചരിത്രപരമായ യാഥാർത്ഥ്യം. അന്ന് സാമ്രാജ്യത്വ ശക്തികളോട് ഒത്തുതീർപ്പുകൾക്ക് ശ്രമിച്ചവരും, ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് നേരിട്ടും അല്ലാതെയും തുണനിന്നവരുമാണ് ഇന്ന് ചരിത്രത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വക്താക്കളായി നടക്കുന്നത്.

അധിനിവേശ ശക്തികളുടെ ദയയിലോ അനുകമ്പയിലോ അല്ല, മറിച്ച് നിരന്തരമായ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങളിലൂടെയും കൃത്യമായ അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മർദ്ദ തന്ത്രങ്ങളിലൂടെയും ഭാരതത്തിന് പുറത്തുനിന്നുള്ള സായുധ പോരാട്ടത്തിലൂടെയും മാത്രമേ ഒരു ജനതയ്ക്ക് പൂർണ്ണ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടാനാകൂ എന്ന് നേതാജി തന്റെ ജീവിതം കൊണ്ടും വാക്കുകൾ കൊണ്ടും തെളിയിച്ചു. ചരിത്രപരമായ ആ നിരീക്ഷണങ്ങളെ അടിവരയിട്ടുറപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു 1939 മുതൽ 1942 വരെയുള്ള നിർണ്ണായക വർഷങ്ങൾ.

നേതാജി സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസും ഐ.എൻ.എയും ഉയർത്തിയ ഭീഷണിയായിരുന്നു ബ്രിട്ടന്റെ അന്തിമ തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായതെന്ന സത്യം പൽക്കാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണാധികാരികൾ തന്നെ സമ്മതിച്ചതായി കാണാം. 1947-ൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുമ്പോൾ ബ്രിട്ടീഷ് പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന ക്ലെമന്റ് ആറ്റ്ലി, 1956-ൽ കൊൽക്കത്ത സന്ദർശിച്ചവേളയിൽ അന്നത്തെ പശ്ചിമ ബംഗാൾ ആക്ടിങ് ഗവർണറും ചീഫ് ജസ്റ്റിസുമായിരുന്ന പി.ബി. ചക്രവർത്തിയോട് നടത്തിയ സംഭാഷണം ഇതിന് അടിവരയിടുന്നു:

“1942-ലെ ‘ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ’ സമരം അതിനോടകം തണുത്തുപോയിരിക്കെ, എന്തിനാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ 1947-ൽ ഇത്രയും തിടുക്കത്തിൽ ഇന്ത്യ വിട്ടത്?” എന്ന ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന്റെ ചോദ്യത്തിന് ആറ്റ്ലി നൽകിയ മറുപടി ഇതായിരുന്നു: “സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസിന്റെ ഐ.എൻ.എ പ്രസ്ഥാനവും, അത് ഇന്ത്യൻ സായുധ സേനകളിൽ ഉണ്ടാക്കിയ ഭിന്നതകളും കലാപങ്ങളുമാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഇന്ത്യ വിടാനുള്ള പ്രധാന കാരണം.”

ബ്രിട്ടൻ ഇന്ത്യ വിടാനുള്ള തീരുമാനത്തിൽ ഗാന്ധിയൻ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെയും അഹിംസാ സമരങ്ങളുടെയും സ്വാധീനം എത്രത്തോളമുണ്ടായിരുന്നു എന്ന ചോദ്യത്തിന് “Minimal” (വളരെ വളരെ കുറവ്) എന്നായിരുന്നു ആറ്റ്ലിയുടെ മറുപടി.

2018 ഡിസംബറിൽ ‘ഓർഗനൈസർ’ വാരികയ്ക്ക് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, നേതാജി സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസിന്റെ സഹോദരനായ ശരത് ചന്ദ്രബോസിന്റെ ചെറുമകൻ ചന്ദ്ര കുമാർ ബോസ് ചില പ്രസക്തമായ കാര്യങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുകയുണ്ടായി. 1943-ൽ നേതാജി ആദ്യമായി ദേശീയ പതാക ഉയർത്തിയ അന്തമാനിലെ ചരിത്രഭൂമിയെ ‘ഷഹീദ്-സ്വരാജ്’ ദ്വീപുകൾ എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യാനുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാർ തീരുമാനത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്ത അദ്ദേഹം, ആസാദ് ഹിന്ദ് ഫൗജിന്റെയും നേതാജിയുടെയും യഥാർത്ഥ ചരിത്രത്തെയും പങ്കിനെയും കോൺഗ്രസ് എത്രത്തോളം വളച്ചൊടിച്ചു എന്ന് തുറന്നടിക്കുകയും ചെയ്തു. ജനറൽ ജി. ഡി. ബക്ഷിയുടെ ‘Bose: An Indian Samurai’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ, മുൻ ബ്രിട്ടീഷ് പ്രധാനമന്ത്രി ക്ലെമന്റ് ആറ്റ്ലിയും ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് പി. ബി. ചക്രവർത്തിയും തമ്മിൽ നടത്തിയ ഈ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ സംഭാഷണത്തെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്.

ജനറൽ ജി. ഡി. ബക്ഷി തന്റെ പുസ്തകത്തിൽ നിരീക്ഷിക്കുന്നത് പോലെ: “ആസാദ് ഹിന്ദ് ഫൗജ് ഇല്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ, ഭാരതം ഇനിയും 50-60 വർഷം കൂടി ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന് കീഴിൽ കഴിയേണ്ടി വരുമായിരുന്നു.” ദശാബ്ദങ്ങളായി നമ്മിൽ നിന്ന് മറച്ചുവെക്കപ്പെട്ട, എന്നാൽ വരുംതലമുറ അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ട ചരിത്രസത്യങ്ങളാണിവ.

1939 മുതൽ 1942 വരെയുള്ള നിർണ്ണായക വർഷങ്ങളിൽ നേതാജി മുന്നോട്ടുവെച്ച വിപ്ലവപാതയും ഐ.എൻ.എയുടെ ആവിർഭാവവുമാണ് ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ അടിത്തറയിളക്കിയത് എന്ന ചരിത്രതിന്റെ മറുപുറം നമ്മുടെ മുന്നിലുണ്ടാകാതിരിക്കാൻ വലിയ ശ്രമങ്ങൾ പലരും നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. ചരിത്രത്തെ സ്വന്തം താല്പര്യങ്ങൾക്കായി മാറ്റിയെഴുതാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർ മറന്നുപോകുന്നതും ഈ സത്യങ്ങൾ തന്നെയാണ്.