ഗോധ്രാനന്തര കലാപവും സഞ്ജീവ് ഭട്ടും

സർക്കാരുമായി വിലപേശി സർവീസിൽ തനിക്കെതിരെ പതിറ്റാണ്ടുകളായി നിലവിലുള്ള കുറ്റങ്ങളിൽ നിന്ന് എങ്ങനെയെങ്കിലും രക്ഷപ്പെടാൻ കുറുക്കുവഴി നോക്കിയ ഒരു ക്രിമിനൽ പോലീസ് ഓഫീസർ ആണ് സഞ്ജീവ് ഭട്ട്. തനിക്ക് ഭരണകൂടവുമായി വില പേശാനാവും എന്ന ഗുജറാത്തിലെ കോണ്ഗ്രസ് ഭരണ കാലത്തെ നമ്പരാണ് ഗോധ്രാനന്തര കലാപത്തിൽ നരേന്ദ്ര മോദിയെ കുടുക്കാൻ നോക്കുന്നത് വഴി പൊളിഞ്ഞടങ്ങിയത്.

​അതിനു ശ്രമിച്ച് വ്യാജരേഖ വരെ ചമയ്ക്കുന്നത് വഴി അയാൾ തന്റെ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഒരു ക്രിമിനൽ കേസ് കൂടി കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും രാജ്യം മുഴുവൻ അയാളുടെ കുറ്റങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടാൻ കാരണമാകുകയും ചെയ്തത് സാങ്കേതിക വിദ്യ വളർന്നത് കൊണ്ട് മാത്രമാണ്.

​2002ലെ ഗോധ്രാനന്തര കലാപം അന്വേഷിക്കാൻ 2008ൽ സുപ്രീംകോടതി നിയമിച്ച ശ്രീ ആർ. കെ. രാഘവന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള എസ്.ഐ.ടി (SIT) സഞ്ജീവ് ഭട്ടിനെ കുറിച്ച് നിരീക്ഷിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്.

​2013-ലെ റിപ്പോർട്ടിൽ നിന്ന്:
​ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ട് 2002ലെ ഗുജറാത്ത് കലാപങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച പ്രധാന വിവരങ്ങൾ കണ്ടുപിടിച്ചതിനും സാക്ഷിയുമായിരുന്നെന്നും ഇപ്പോൾ അവകാശപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
​എന്നാൽ നാനാവതി കമ്മീഷനിലേക്കോ SIT നോട്ടീസിലേക്കോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് ഇന്നുവരെയും യാതൊരു പ്രതികരണവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അതിനാൽ തന്നെ ഒമ്പത് വർഷത്തിലേറെ നീണ്ട ഭട്ടിന്റെ മൗനം തികച്ചും സംശയാസ്പദവും വ്യക്തിപരമായ നേട്ടത്തിനായുള്ള ശ്രമമാണെന്നും നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
​ഭട്ടിന്റെ സ്വഭാവത്തിനും ഔദ്യോഗികമായ ചുമതലകളിലെ പെരുമാറ്റത്തിനും എതിരായി പല തലങ്ങളിൽ നിന്നും ഗുരുതരമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്:
​ഭട്ടിന്റെ സർവീസ് കാലയളവിൽ നിരവധി ക്രിമിനൽ കേസുകളും ശാസനാപരമായ നടപടികളും നേരിട്ടിട്ടുണ്ട്:

◆ ​ജാംനഗർ സംഭവം (1990):
പോലീസ് അതിക്രമത്തിൽ ഒരാൾ മരിച്ച കേസിൽ സഞ്ജീവ് ഭട്ടിന് മേൽ കുറ്റം ചുമത്തപ്പെട്ടു. നിരപരാധികൾക്കെതിരെ ടാഡ (TADA) നിയമം ദുരുപയോഗം ചെയ്തെന്നാണ് ആരോപണം. കേസ് ഇപ്പോഴും കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലാണ്.

◆ ​ബനാസ്കാന്ത NDPS കേസ് (1996):
ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതിയിലെ ജഡ്ജിയുടെ ബന്ധുവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭൂമിവിവാദത്തിൽ ഒരു അഭിഭാഷകനെ കള്ളക്കേസിൽ കുടുക്കിയെന്ന ആരോപണം. മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ ഭട്ടിന് എതിരായ നടപടികൾക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകി, നഷ്ടപരിഹാരം നൽകാനും ആവശ്യപ്പെട്ടു.

◆​നിരവധി വകുപ്പുതല അന്വേഷണങ്ങൾ:
2007-ൽ ഒരേ ദിവസം മൂന്ന് പ്രമോഷനുകൾ ലഭിച്ചെങ്കിലും, കൂടുതൽ പ്രമോഷനുകളിൽ തടസ്സം നേരിടുന്നു.

◆​വിജിലൻസ് റിപ്പോർട്ടുകൾ:
ഭട്ടിനെ താൽക്കാലികമായി സേവനത്തിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യണമെന്ന് ഗുജറാത്ത് വിജിലൻസ് കമ്മീഷൻ രണ്ടു തവണ ശുപാർശ ചെയ്തെങ്കിലും, സർക്കാർ നടപടി സ്വീകരിച്ചില്ല.

​ഇതെല്ലാം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് ഭട്ടിന് സർക്കാരിനോടുള്ള വ്യക്തിഗത വൈരാഗ്യമുണ്ടെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൊഴികൾ വിശ്വസിക്കാനാകില്ലെന്നും വ്യക്തമാകുന്നു.

​വിശദമായ എസ്ഐടി റിപ്പോർട്ട്:

തന്റെ പക്കൽ നിരവധി വിവരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നും ചില പ്രധാന സംഭവങ്ങൾക്ക് താൻ ദൃക്സാക്ഷിയായിരുന്നുവെന്നും അവകാശപ്പെടുന്ന ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ടിന്, എന്തുകൊണ്ട് നാനാവതി കമ്മീഷന് മുൻപാകെ സത്യവാങ്മൂലം സമർപ്പിച്ചില്ലെന്നതിനോ, സർക്കാർ സർക്കുലറിനോട് പ്രതികരിച്ച് ഏതെങ്കിലും നിയമപരമായ അതോറിറ്റിക്ക് മുൻപാകെ സാക്ഷിയായി ഹാജരായില്ലെന്നതിനോ തൃപ്തികരമായ യാതൊരു വിശദീകരണവും നൽകാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. 11-04-2008ൽ എസ്.ഐ.ടി പുറപ്പെടുവിച്ച പൊതു നോട്ടീസിന് അദ്ദേഹം എന്തുകൊണ്ട് മറുപടി നൽകിയില്ല എന്നതിനും അദ്ദേഹത്തിന് വിശദീകരണമില്ല.

​ഒമ്പത് വർഷത്തിലധികം നീണ്ട അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ മൗനം, കൃത്യമായ വിശദീകരണങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്തതിനാൽ തികച്ചും നിരുത്തരവാദപരമായി കാണപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ, തന്റെ സർവീസ് സംബന്ധമായ കാര്യങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനായി വ്യക്തിപരമായ നേട്ടങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി കാര്യങ്ങൾ കൃത്രിമമായി ചമയ്ക്കാൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിക്കുകയാണെന്ന തോന്നലുണ്ടാക്കുന്നു.

​തുടരന്വേഷണത്തിനിടയിൽ, മേഘാനിനഗർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനിലെ ഐ.സി.ആർ നമ്പർ 67/2002 (ഗുൽബർഗ് സൊസൈറ്റി കേസ്) ലെ പ്രതിയും വിചാരണ നേരിടുന്നയാളുമായ ശ്രീ ധർമ്മേഷ് പി. ശുക്ലയിൽ നിന്ന് ഒരു പരാതി ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. താഴെ പറയുന്ന കാരണങ്ങളാൽ ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ടിന്റെ മൊഴി രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിൽ യാതൊരു ന്യായീകരണവുമില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം അതിൽ വാദിച്ചു:

​i. ഐ.പി.എസ് ഓഫീസറായ ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ട് ഗുരുതരമായ സ്വഭാവമുള്ള നിരവധി ക്രിമിനൽ കേസുകൾ നേരിടുന്ന, സംശയാസ്പദമായ പശ്ചാത്തലമുള്ള ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായിട്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. എപ്പോഴൊക്കെ അദ്ദേഹത്തിന് സർക്കാരിൽ നിന്ന് അനുകൂലമായ കാര്യങ്ങൾ നേടിയെടുക്കണമെന്നുണ്ടോ, അപ്പോഴൊക്കെ സർക്കാരിനെ തന്നെ സഹായിക്കാൻ നിർബന്ധിതമാക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിക്കാറുണ്ട്.

​ii. മുൻകാലങ്ങളിൽ സമാനമായ ഒരു മീറ്റിംഗിനെക്കുറിച്ച് യാതൊരു സൂചനയും നൽകാതിരുന്ന ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ട്, പെട്ടെന്ന് ഒരു ദിവസം താനും ആ മീറ്റിംഗിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു എന്ന പുതിയൊരു വാദവുമായി രംഗത്തെത്തിയത് അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നതാണ്.

​iii. ഒമ്പത് വർഷത്തെ മൗനത്തിന് ശേഷം ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ട് പെട്ടെന്ന് ഇങ്ങനെയൊരു നിലപാട് സ്വീകരിച്ചതും, ഒരു കുറ്റം രജിസ്റ്റർ ചെയ്തതിന് ശേഷം മാത്രം തന്റെ മൊഴി രേഖപ്പെടുത്തിയാൽ മതിയെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിർബന്ധവും ചില നിക്ഷിപ്ത താൽപ്പര്യക്കാരുടെ പ്രേരണയാലാണ്.

​iv. നിയമവിരുദ്ധമായ ആനുകൂല്യങ്ങൾ നേടിയെടുക്കുന്നതിനായി ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ട് എല്ലാവരെയും സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനാണെന്ന കാര്യം ഗുജറാത്തിൽ മിക്കവർക്കും അറിയാവുന്നതാണ്.

​പരാതിക്കാരൻ ഉന്നയിച്ച ആരോപണങ്ങൾ ഗുരുതരമായതിനാൽ, ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ടിനെതിരെയുള്ള എല്ലാ പരാതികൾ, നിലവിലുള്ള അന്വേഷണങ്ങൾ, പ്രോസിക്യൂഷനുകൾ, വകുപ്പുതല നടപടികൾ തുടങ്ങിയവയുടെ വിശദാംശങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ട് ഗുജറാത്ത് സർക്കാരിന് കത്തയച്ചു.

​ഗുജറാത്ത് സർക്കാരിൽ നിന്ന് വിശദമായ മറുപടി ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. അതിൻപ്രകാരം ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ട് നിരവധി വകുപ്പുതല അന്വേഷണങ്ങൾ നേരിട്ടിട്ടുണ്ടെന്നും, അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന മൂന്ന് വകുപ്പുതല അന്വേഷണങ്ങൾ 06-08-2005, 03-09-2005, 24-07-2006 എന്നീ തീയതികളിലെ ഉത്തരവുകളിലൂടെ ഒഴിവാക്കിയതിന് ശേഷം, 21-09-2007ൽ ഒരൊറ്റ ദിവസം കൊണ്ട് ജൂനിയർ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ഗ്രേഡ്, സെലക്ഷൻ ഗ്രേഡ്, ഡി.ഐ.ജി ഗ്രേഡ് എന്നീ മൂന്ന് പ്രമോഷനുകൾ അദ്ദേഹത്തിന് നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്നും വ്യക്തമാകുന്നു.

​ഐ.ജി.പി ഗ്രേഡിന് യോഗ്യനാണെങ്കിലും, നിലവിലുള്ള വകുപ്പുതല അന്വേഷണങ്ങളും ക്രിമിനൽ കേസുകളും കാരണം ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ടിന് പ്രമോഷൻ നൽകിയിട്ടില്ല. ബനാസ്കാന്ത എസ്.പി ആയിരിക്കെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധ്യക്ഷതയിൽ നടന്ന പോലീസ് റിക്രൂട്ട്‌മെന്റിലെ ക്രമക്കേടുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 29-12-2010ൽ നൽകിയ കുറ്റപത്രം ഇപ്പോഴും നിലവിലുണ്ട്.

​1990ൽ ജാംനഗറിൽ എ.എസ്.പി ആയി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നതിനിടെ ക്രമസമാധാന നില കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ, ജാം ജോധ്പൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് ഒരു പ്രത്യേക സമുദായത്തിൽപ്പെട്ട സമാധാനപ്രിയരും നിരപരാധികളുമായ ഗ്രാമീണർക്ക് നേരെ ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ട് ക്രൂരമായ അതിക്രമങ്ങൾ നടത്തി. പോലീസിന്റെ മർദ്ദനത്തിൽ ഒരാൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

​ഇരകളിൽ ഗർഭിണിയായ ഒരു സ്ത്രീയും, ജലസേചന വകുപ്പിലെ രണ്ട് അസിസ്റ്റന്റ് എഞ്ചിനീയർമാരും, റവന്യൂ വകുപ്പിലെ ഒരു സർക്കിൾ ഓഫീസറും ഉൾപ്പെടുന്നു. നിരപരാധികൾക്കെതിരെ ‘ടാഡ’ എന്ന കരിനിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ ശ്രീ ഭട്ട് ചുമത്തുകയും ഈ നിയമപ്രകാരം 140 പേരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. പൊതുജനങ്ങളുടെ സമ്മർദ്ദത്തെത്തുടർന്ന് വിരമിച്ച ഒരു ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസറെക്കൊണ്ട് സർക്കാർ ഈ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് അന്വേഷണം നടത്തിക്കുകയും, ശ്രീ ഭട്ട് (a) ടാഡ നിയമം ദുരുപയോഗം ചെയ്തതിനും (b) പോലീസ് അതിക്രമങ്ങൾക്കും (c) ജനങ്ങൾക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടും പീഡനവും ഉണ്ടാക്കുന്ന രീതിയിൽ 70 മണിക്കൂർ അനാവശ്യമായി കർഫ്യൂ ഏർപ്പെടുത്തിയതിനും കുറ്റക്കാരനാണെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു.

​പോലീസ് അതിക്രമത്തെ തുടർന്ന് ഒരാൾ മരിച്ച സംഭവത്തിലെ ക്രിമിനൽ കേസ് സംസ്ഥാന സി.ഐ.ഡി (ക്രൈം) ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ടിനും മറ്റുള്ളവർക്കുമെതിരെ അന്വേഷിച്ചു. അന്വേഷണം പൂർത്തിയായ ശേഷം, അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ക്രിമിനൽ നടപടിക്രമം Cr.PC സെക്ഷൻ 197 പ്രകാരം സർക്കാരിൽ നിന്ന് പ്രോസിക്യൂഷൻ അനുമതി തേടിയെങ്കിലും അത് നിരസിക്കപ്പെട്ടു. അതിനാൽ കേസ് അവസാനിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ക്ലോഷർ റിപ്പോർട്ട് കോടതിയിൽ സമർപ്പിച്ചു.

​എന്നിരുന്നാലും, 20.12.1995ൽ കോടതി ഈ ക്ലോഷർ റിപ്പോർട്ട് തള്ളുകയും കേസ് പരിഗണനയിൽ എടുക്കുകയും ചെയ്തു. സംസ്ഥാന സർക്കാർ സെഷൻസ് കോടതിയിൽ ക്രിമിനൽ റിവിഷൻ ഹർജി നൽകിയെങ്കിലും അതും തള്ളപ്പെട്ടു. ഐ.പി.സി സെക്ഷൻ 302, 323, 506(1), 114 പ്രകാരമുള്ള ഈ കേസ് ഇപ്പോൾ ജാംനഗർ സെഷൻസ് കോടതിയിലേക്ക് മാറ്റുകയും, ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ടിനും മറ്റുള്ളവർക്കുമെതിരെ കുറ്റം ചുമത്തുന്നതിനായി നിലവിൽ ഖംഭാലിയ ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലുമാണ്. പ്രധാനമായും, പോലീസ് അതിക്രമത്തിൽ മരിച്ച ഇരയുടെ കുടുംബത്തിന് 1,50,000 രൂപ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകാൻ ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിട്ടിരുന്നു.

​ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ടിനെതിരെ മറ്റൊരു ക്രിമിനൽ പരാതി കൂടി ഫയൽ ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1996ൽ അദ്ദേഹം ബനാസ്കാന്ത ജില്ലാ എസ്.പി ആയിരിക്കെ, രാജസ്ഥാനിലെ പാലിയിൽ പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്ന അഭിഭാഷകനായ ശ്രീ സുമേർസിങ് രാജ്പുരോഹിത് നൽകിയ പരാതിയിൽ ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ടിനും മറ്റുള്ളവർക്കുമെതിരെ FIR No. 403/96 dtd. 18-11-1996 പ്രകാരം ഐ.പി.സി സെക്ഷൻ 120B, 195, 196, 342, 347, 357, 365, 388, 458, 482 കൂടാതെ എൻ.ഡി.പി.എസ് (NDPS) ആക്ട് സെക്ഷൻ 58 (1) & 58 (2) പ്രകാരം കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. അന്വേഷണം പൂർത്തിയായ ശേഷം ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ടിനും മറ്റുള്ളവർക്കുമെതിരെ ജോധ്പൂർ സ്പെഷ്യൽ എൻ.ഡി.പി.എസ് കോടതിയിൽ കുറ്റപത്രം സമർപ്പിച്ചു.

​ആരോപണത്തിന്റെ സംഗ്രഹം ഇപ്രകാരമാണ്:
പരാതിക്കാരനായ അഭിഭാഷകൻ രാജസ്ഥാനിലെ പാലിയിലുള്ള ഒരു വസ്തുവിൽ വാടകക്കാരനായി താമസിക്കുകയായിരുന്നു. ഈ വസ്തു ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതിയിലെ നിലവിലുള്ള ജഡ്ജിയായ ശ്രീ ആർ.ആർ. ജെയിന്റെ സഹോദരിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതായിരുന്നു. ക്രിമിനൽ പരാതിയിൽ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ടും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കീഴിലുള്ള പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും ചേർന്ന് ഗുജറാത്തിലെ പാലൻപൂരിലുള്ള ഒരു ഹോട്ടൽ മുറിയിൽ 1.5 കിലോഗ്രാം മയക്കുമരുന്ന് ഒളിപ്പിച്ചു വെക്കുകയും, അത് പരാതിക്കാരൻ താമസിച്ച മുറിയാണെന്ന് കാണിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ആ സമയത്ത് പരാതിക്കാരൻ രാജസ്ഥാനിലെ പാലിയിലായിരുന്നു.

​ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ടിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം പാലൻപൂരിൽ നിന്നുള്ള ഗുജറാത്ത് പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ അർദ്ധരാത്രിയിൽ രാജസ്ഥാനിലെ പാലിയിൽ ചെന്ന് ഈ അഭിഭാഷകനെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോന്നു. അദ്ദേഹത്തെ ഗുജറാത്തിലെ പാലൻപൂരിൽ എത്തിക്കുകയും, എൻഡിപിഎസ് നിയമപ്രകാരം അറസ്റ്റ് ചെയ്യുമെന്ന് കാണിച്ച് ഭീഷണിപ്പെടുത്തി ആ വസ്തു ഒഴിഞ്ഞുതരാൻ ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ടും കീഴിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥരും ചേർന്ന് സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുകയും ചെയ്തു. ഗുജറാത്ത് പോലീസിന്റെ കസ്റ്റഡിയിലായിരുന്ന സമയത്ത് നേരിട്ട പോലീസ് പീഡനം കാരണം അഭിഭാഷകൻ വസ്തു ഒഴിഞ്ഞു കൊടുക്കുകയും, ആ വസ്തുവിന്റെ ഭൗതികമായ കൈവശാവകാശം ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജി ശ്രീ ആർ.ആർ. ജെയിന്റെ സഹോദരിക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തു.

ഇതിനുശേഷം, ടെസ്റ്റ് ഐഡന്റിഫിക്കേഷൻ പരേഡിൽ സുമേർസിങ്ങിനെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെന്ന് കാണിച്ച് ക്രിമിനൽ നടപടിക്രമം സെക്ഷൻ 169 പ്രകാരം റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ടും സംഘവും 08-05-1996ൽ ശ്രീ സുമേർസിങ് രാജ്പുരോഹിതനെ മോചിപ്പിച്ചു. പ്രതികൾ രാജസ്ഥാൻ, ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതികളിൽ നൽകിയ ക്വാഷിംഗ് ഹർജികൾ തള്ളപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഈ വിഷയം ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യൻ സുപ്രീം കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലാണ്.

​ഇതിനിടയിൽ, പാലി ബാർ അസോസിയേഷൻ സെക്രട്ടറി ശ്രീ സിദ്ധേശ്വർ പുരി നൽകിയ പരാതിയിൽ, എൻ.ഡി.പി.എസ് നിയമപ്രകാരം ചുമത്തിയ ഈ കള്ളക്കേസിനെ അതീവ ഗൗരവത്തോടെ കണ്ടുകൊണ്ട് ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ 15-09-2010ലെ ഉത്തരവിലൂടെ അഭിഭാഷകനായ ശ്രീ സുമേർസിങ്ങിന് ഒരു ലക്ഷം രൂപ ധനസഹായം നൽകാൻ ഗുജറാത്ത് സർക്കാരിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
​ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ടിന്റെ ഔദ്യോഗിക ദുരുപയോഗങ്ങൾ കണക്കിലെടുത്ത് അദ്ദേഹത്തെ സസ്പെൻഡ് ചെയ്യാൻ ഗുജറാത്ത് വിജിലൻസ് കമ്മീഷൻ 15-07-2002ലും 19-10-2006ലും രണ്ടുതവണ ശുപാർശ ചെയ്തിരുന്നുവെങ്കിലും ഗുജറാത്ത് സർക്കാർ അത് ചെയ്തില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.

​മേൽപ്പറഞ്ഞ സാഹചര്യങ്ങൾ കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ, ശ്രീ സഞ്ജീവ് ഭട്ട് തന്റെ സർവീസ് കാര്യങ്ങളിൽ നിരവധി പ്രശ്നങ്ങൾ നേരിടുന്നുണ്ടെന്നും ഗുജറാത്ത് സർക്കാരിനോട് വ്യക്തിപരമായ വൈരാഗ്യമുണ്ടെന്നും അനുമാനിക്കാം. അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൊഴികൾ ദുരുദ്ദേശപരവും വിശ്വസിക്കാൻ കൊള്ളാത്തതുമാണ്.